Galerija kosancicev venac
Beograd   2017

Galerija Kosančićev Venac

strelica
Galerija kosancicev venac 2

Lokacija

Beograd

Godina projektovanja

2017.

Autor

Milan Vujović
Projektant
Ksenija Pantović
Saradnici
Jovana Jelisavac | Anja Milojević

Urbanistički koncept

Objekat nove Gradske galerije u svemu poštuje zadate urbanističke uslove i parametre. Objekat je koncipiran tako da se može realizovati u dve odvojene faze sa mogućnošću da se u budućnosti realizuje i treće faza kao veza između laguma i izložbenih porostora u galeriji. Objekat je pozicioniran tako da se prva faza građenja može izvesti u gabaritima postojećeg objekta - barake koja se uklanja. Gabarit novog objekta je orjentacionih dimenzija 30/11m, ortogonalnog je oblika i prati regulacionu i građevinsku liniju postojećeg niza objekata u ulici Kosančićev venac. Visinski, objekat poštuje zadatu spratnost P+1+Pk i uklapa se visinom venaca u okruženju sa posebnim vizuelnim povezivanjem sa neposrednim susedima. Posebna pažnja posvećena je povezivanju i otvaranju prizemlja prema ulici i postojećoj pjaceti-vidikovcu na kojoj se nalazi spomen obeležje Mike Alasa, koje se dovodi u fokus budućeg prostornog i vizuelnog konteksta.

 

Arhitektonski koncept

Novi objekat je projektovan kao multifunkcionalni izložbeni prostor sa pratećim sadržajima. Objekat se u funkcionalnom smislu oslanja u svemu na programske zahteve konkursa. Glavni ulaz je pozicioniran iz ulice Kosančićev venac na koti 98.00 na kojij se nalazi prizmlje. U prizemlju se nalazi ulazni, multifunkcionalni hol sa salom za predavanja i prezentacije, koja se po potrebi može integrisati sa holom i transformisati u izložbeni prostor za povremene postavke. Takođe, u režimu korištenja van radnog vremena izložbenih prostora Galerije hol se može integrisati sa prostorom kafe-knjižare i kao takav koristiti i večernjim satima kao ekstenzija ugostiteljskog dela objekta. U delu prema pjaceti Mike Alasa pozicionirani su prostori kafea i knjižare koji se mogu upotrebljavati odvojeno ali i integrisano u zavisnosti od potrebe. Ovaj prostor je direktno povezan sa eksterijerom preko posebnog ulaza tako da ga je moguće izdvojiti i nezavisno rentirati ili koristiti. U nivou prizemlja nalazi se i ekonomski ulaz i ulaz za zaposlene u objektu. U zoni ekonomskog ulaza razvijen je blok tehničkih prostorije koje su u funkciji prijema i sortiranja umetničkih predmeta, održavanja i higijene, pripreme predavača i ostave mobilijara. U prizemlju se nalaze i blokovi sa mokrim čvorovima koji dodatno olakšavaju fleksibilno funkcionisanje prostora u različitim režimima.

 

Vertikalne komunikacije u objektu podenjene su jasno na javne i privatne. Javne komunikacije se sastoje od svečanog stepeništa koje vodi posetioce kroz različite nivoe objekta u kojima su smešteni galerijski prostori i prostorije namenjene za posetioce (radionice, projekcione sale i sl.) Takođe, u funkciji kretanja posetilaca je i panoramski lift koji je orijentisan prema padini Kosančićevog venca, odnosno prema panorami Novog Beograda, priobalja reke Save i sremskoj ravnici, koji se sagledavaju sa lokaliteta. Panoramski lift je tako pozicioniran da povezuje ulazni hol sa galerijskim prostorima kako u suterenskim etažama tako i na sratu Galerije sa važnom prostornom i arhitektonskom ulogom i u eventualnoj realizaciji treće faze projekta (povezivanje galerije sa prostorima laguma na koti 78.50.

 

Pored pomenutih, u objektu se nalaze i vertikalne, tehnološke komunikacije koje se sastoje iz protivpožarnog stepeništa i teretnog lifta- platforme. PP stepenište povezuje sve etaže u objektu uključujući i krovnu terasu na kojoj se predviđa razmeštanje mašinskih postrojenja (klima komora). Ovo stepenište ima direktan izlaz na ulicu i nalazi se u AB jezgru, čime je omogućena nesmetana i bezbedna evakuacija u slučaju nužde. Teretni lift je dimenzija 180/270cm i omogućava vezu između ekonomskog ulaza, galerijskih prostora i tehničke etaže na koti -10.80 (relativna kota u odnosu na prizemlje) na kojoj se nalaze prostorije za kustosku i konzervatorsku obradu artefakata, skladištenje (depo) kao i prostorije koje su u službi tehničkog održavanja (magacin, stolarska i bravarska radionica) i boravka zaposlenih (svlačionice, garderobe i prateće prostorije).

 

Administrativni deo objekta, uprava, tehnička i finansijska služba nalaze se na nivou prvog suterena (na koti -3.60) sa mogućnošću proširenja na nivo -7.20, u slučaju povećanja kapaciteta, izgradnje druge faze projekta i sličnih razloga.

 

Izložbeni prostori

U sklopu novog objekta predviđena je realizacija dva galerijska prostora koji su u funkciji stalnih odnosno povremenih postavki. Na koti prvog sprata (3.90) nalazi se multifinkcionalni izložbeni prostor dimenzija 30/7.4 metra (220m2) koji ima svetlu visinu od 4.50m i laterarno je osvetljen difuznim prirodnim osvetljenjem. Ovaj prostor je moguće koristiri za stalne postavke eksponata likovne i primenjene umetnosti manjih i srednjih formata, sa opcionim pregrađivanjem i preraspodelom prostora u skladu sa kustoskim zahtevima ili prirodom izlagačkih potreba. Galerija „u podrumu“ (u projektu nazvana „Izba“) koja pripada prvoj fazi projekta (i kao takva je funkcionalna i izvodljiva) nalazi se na koti -7.20 sa pripadajućom galerijom na koti -3.60, koja je udubine 2m i proteže se po obodu centralnog prostora. Dodavanjem druge faze projekta (dogradnja aneksa) ova galerija dobija svoj puni fizički i upotrebni smisao sa izložbenim prostorom dimanzija 19/17 m (320m2) pod jednim svodom, i pripadajućom galerijom po obodu prostora površine 160m2. Čista visina ovog prostora je 6.30 m, što omogućava veliki broj opcija za izlaganje dela likovne umetnosti, kao i za različite vidove alternativnih, savremenih i konceptualnih intervencija u prostoru, pa sve do organizovanja okupljanja i izvođenja u domenu performativnih umetnosti (kamerni koncerti i sl.).

 

Estetski i arhitektonski izraz

Objekat svojom volumetrijom i materijalizacijom odgovara na zahteve tipologije galerijskih, odnosno izložbenih prostora tj. objekata mizejskog tipa. U tom smislu u arhitektonskom izrazu preovlađuju pune, materijalizovane zidne površine koje imaju upotrebnu vrednost u kontekstu izlagačkih funkcija objekta. Obzirom na izuzetno atraktivan položaj koji objekat zauzima, kako u smislu građenja u zaštićenoj zoni istorijskog jezgra Beograda, tako i u pogledu topografskih i morfoloških osobina lokacije, prizemlje objekta (u kome se nalaze prostori za prijem i distribuciju korisničkih kretanja) je transparentno i „otvoreno“ prema najvažnijim vizurama i insolaciji. Pozicija „osmatračnice“ koju ovaj objekat definitivno zauzima, dodatno se podcrtava projektovanjem terase-vidikovca u drugoj fazi gradnje. Arhitektonski izraz je sveden do minimuma i baziran na dinamičnoj i „čistoj“ igri punih i transparentnih površina, sa idejom da ukupan utisak koji objekat ostavlja u silueti lokaliteta bude upečatljiv u svojoj jednostavnosti. Kubična bela forma koja ima istaknutu horizontalnu dimanziju, trebalo bi da uspostavi ravnotežu i deluje kao kohezioni likovni element u okruženju koje karakterišu usitnjenost tradicionalne urbane i volumenske matrice i heterogenost u arhitektonskom izrazu, stilu i epohi. Područje „Kosančićev venac“ je mesto dinamičnog susretanja tradicionalne urbane matrice sa objektima koji su relativno novijeg datuma gradnje i savremenih funkcionalnih i sadržajnih osobina. U „podgrađu“ galerije, kao veza sa budućom pešačkom promenadom na koti 91.00 otvara se prostor galerije „Izba“ sa mogućim alternativnim ulazom, radi nezavisnog korištenja ali sa dosledno sprovedenom materijalizacijom kao manifestacijom koherentnog autorskog izraza.

 

Treća faza

U slučaju povoljnog rešavanja imovinskih odnosa moguće je u trećoj fazi projekta izvršiti, u funkcionalnom i estetskom smislu povezivanje novog objekta Galerije sa lagumima u podgrađu lokaliteta. Ova intervencija je projektovana kroz gradnju atrijumskog prostora koji bi se spuštao do donje kote laguma i u kome bi se nalazile pešačke vertikalne komunikacije (stepenište i postojeći panoramski lift, koji bi bio „podpunjen“ do nižih etaža. U okviru tako nastalog novog prostora, lagumi bi preuzeli ulogu prihvatanja korisnik i turista sa kote pristaništa u Karađorđevoj ulici dok bi se preko novoprojektovanog atrijuma i izložbenog prostora na otvorenom u njemu, turisti prevodili na nivo Kosančićevog venca i preko Galerije dalje do centra grada. Ovakav tretman bi pojačao i ekonomske efekte čitavog koncepta jer bi se u jednoj celini objedinile ugostiteljsko-uslužne (lagumi) sa kulturološko-turističkim (atrijum i Galerija) funkcijama. Takođe, u ovom slučaju bi se mogao uspostaviti hronološki tok u izlaganju i postavci koji bi tretirao istorijske periode u kulturi i umetnosti Beograda sombolično ih predstavljajući u spiralnom sledu od Karađorđeve ulice do Kosančićevog venca i Galerije moderne umetnosti na kraju (vrhu) ove putanje.

 

Konstrukcija

Objekat je projektovan u armirano- betonskoj konstrukciji. Posebna pažnja je obraćena na neophodne prostorne zahteve po obodu parcele za postavljanje šipova i obezbeđivanje temeljne jame. Takođe, pozicija dogradnje u drugoj fazi projekta je takva da mimoilazi gabarit laguma, tako da se i druga faza može realizovati bez posebnog premošćavanja ili podgrađivanja postojećih laguma. Posebno treba istaći način na koji se izvodi konstrukcija u zoni galerije „Izba“ a koja je u funkciji ostvarenja velikog raspona i eliminisanja vertikalnih elemenata konstrukcije u polju dimenzija 19/17m. Naime ova konstrukcija je projektovana kao „obešena“ o AB svod koji čine dva pilona (stuba) i AB greda čija statička visina je praktično spratna visina prvog sprata Galerije. Na taj način se „kutija“ koja se objektu dodaje u drugoj fazi „veša“ na projektovane zategnute čelične nosače u prizemlju i dodatno opterećuje „mostovski“ svod u ravni panoramske fasade objekta.

 

Materijalizacija

Pored već navedenog treba istaći jednostavnost u izvođačkom i finansijskom smislu koju projekat nudi, sa jasno i argumentovano obrazloženim pozicijama eventualnih povećanih ulaganja u odnosu na standardnu gradnju (konstrukcija srednjeg raspona, materijalizacija enterijera i mašinske instalacije) U svim ostalim segmentima projekta teži se racionalnosti i ekonomičnosti iz kojih proizilazi i ukupan estetski izraz koji objekat sugeriše a koji se može svesti i objasniti kroz poznatu projektantsku i etičku sintagmu: „Manje je više.“